http://royan4.blogsky.com fa RSS Generated by BlogSky.com http://royan4.blogsky.com/1389/12/27/post-868/ <p align="justify"><font face="Times New Roman"><br /></font>مقدمه<font face="Times New Roman">:<br /></font>خاکورزی حفاظتی در مناطق خشک<font face="Times New Roman"> </font>خاکورزی حفاظتی از دهه 1940 در اروپا و آمریکا به عنوان یک سیستم جایگزین گاوآهن برگردان‌دار، به علت خشکسالی¬های بوجود آمده و به منظور جلوگیری از فرسایش آبی و بادی مورد توجه قرار گرفت و کشاورزی بدون شخم برای اولین بار معرفی گردید. علاوه بر حفظ و نگهداری منابع آب و خاک، سلامتی مواد غذایی، حفظ طبیعت و محیط زیست از موارد دیگری است که در شرایط کنونی توجه کشورهای پیشرفته را در استفاده از سیستمهای خاک‌ورزی حفاظتی به خود معطوف داشته است.یکی از مشخصات مناطق خشک ونیمه خشک ما پایین بودن رطوبت هوا که موجب افزایش شدت تبخیر وتعرق میشود و در نتیجه باعث افزایش آب مورد نیاز گیاه میگردد که یکی از راههای کاهش تبخیر حفظ بقایای گیاهی در سطح یا نزدیک سطح خاک در مناطق خشک به خصوص در فصل تابستان که میتوان دور آبیاری را افزایش داد واز مشخصات دیگر منطقه فقیر بودن خاک از مواد آلی است که مدیریت بقایای گیاهی از روش های اصلاح و حاصلخیزی این مناطق میباشد<font face="Times New Roman"> . </font>خاکورزی حفاظتی<font face="Times New Roman"> :</font>هدف از خاک‌ورزی حفاظتی کاهش شدت عملیات خاک‌ورزی و مدیریت بقایای گیاهی موجود در سطح خاک می‌باشد. هرگونه تلاش در کم‌کردن شدت عملیات خاک‌ورزی، کاهش عمق شخم و یا سست و لق‌کردن خاک بدون زیر و رو (برگرداندن) کردن آن، خاک‌ورزی حفاظتی محسوب می‌گردد. در این سیستم پس‌مانده‌های محصول قبلی تماماً یا قسمتی از آن (حداقل 30 درصد) در سطح یا نزدیک سطح خاک نگهداری می‌شود حفظ بقایای گیاهی در سطح یا نزدیک سطح خاک در روش‌های خاک‌ورزی حفاظتی باعث حفظ رطوبت خاک، جلوگیری از شستشوی ذرات خاک بر اثر ضــربات باران در اراضی شیب دار و کاهش فرسایش آبی می¬گردد، همچنین کاهش شدت برهم‌زدن خاک در سیستم خاک‌ورزی حفاظتی از خردشدن و جابجایی زیاد ذرات خاک و پودرشدن آن جلوگیری کرده و باعث کاهش فرسایش بادی ‌می گردد<font face="Times New Roman">. </font>چگونگی اعمال خاک¬ورزی حفاظتی در مناطق خشک<font face="Times New Roman"> :</font>برگردان نکردن خاک و حفظ بقایای گیاهی در سطح در صورت عدم اعمال مدیریت صحیح می¬تواند موجب بروز موانعی در کشت محصول بعدی گردد. وجود زیاد علفهای هرز، یکی از مشکلات مشاهده شده در سیستم خاک‌ورزی حفاظتی می‌باشد. دانه‌های باقی‌مانده محصول قبلی و بذور علفهای هرز به علت حفظ بقایای گیاهی در سطح خاک و عدم برگردان ‌‌شدن خاک، شرایط مساعدی برای سبزشدن در این روش خاک‌ورزی را دارند. این مشکل در تناوب غلات با محصولات ردیفی به علت ریزش بذور غلات از کمباین و قرار گرفتن در ترک¬های زمین و سبز شدن سریع تر آنها نسبت به محصول اصلی بیشتر مشاهده می گردد<font face="Times New Roman">.</font>علاوه بر آن حفظ بقایای گیاهی در سطح خاک در خاک‌ورزی حفاظتی در طی کشت‌های متوالی به خصوص در مناطق با نظام دو کشتی که فرصت کمتری برای پوسیدن‌ بقایا وجود دارد، تجمع بقایای گیاهی در سطح را به دنبال خواهد داشت. حجم زیاد بقایای گیاهی در سطح خاک، خطر ابتلا به بیماریها و حمله آفات را افزایش می‌دهد. در این پروسه عمل کاشت و مبارزه با علفهای هرز با افزایش حجم بقایا به مرور زمان مشکل می گردد<font face="Times New Roman">.</font>همچنین متفاوت بودن شکل بستر کاشت در دو محصول متوالی (بستر پشته‌ای و مسطح) از موانع دیگردر اعمال روش حفاظتی می باشد. بطور مثال غلات در برخی استانهای کشور بصورت مسطح و ذرت بر روی پشته‌ کاشته می‌شود. بنابر این برای اعمال خاک¬ورزی حفاظتی نیاز به یک مدیریت خاص می¬باشد که بتواند مشکلات اشاره شده را تا حد زیادی کاهش دهد. مطالعات و آزمایش¬های انجام شده در ایران مشخص نموده که در بین روش های مختلف مدیریتی که در دنیا در دست اجرا است روش خاک¬ورزی پشته¬ای با شرایط مناطق خشک ایران تطابق بیشتری دارد<font face="Times New Roman"> </font>ازاهداف کلی خاکورزی حفاظتی<font face="Times New Roman"> : </font>کنترل فرسایش<font face="Times New Roman"> </font>افزایش باروری خاک<font face="Times New Roman"> </font>باقی ماندن رطوبت درخاک<font face="Times New Roman"><br /></font>افزایش بازده مصرف آب<font face="Times New Roman"><br /></font>کاهش مصرف انرژی و نیروی کارگری ومصرف نهاده ها<font face="Times New Roman"><br /></font>روش‌های خاکورزی حفاظتی<font face="Times New Roman"><br /></font>کم‌خاک‌ورزی و بی‌خاک‌ورزی دو روش متداول در خاک‌ورزی حفاظتی است. در روش کم‌خاک‌ورزی عملیات بر حسب نوع گیاه و میزان بقایای محصول قبلی تا عمـــق کــافی(15-8 سانتی متر) برای قرار دادن کود و بذر و مخلوط کردن بقایا با لایه سطحی انجام می گیرد. در روش بی‌خاک‌ورزی هیچ نوع عملیات خاک ورزی صورت نمی¬پذیرد و تنها ماشین کاشت کود و بذر را باحداقل به هم خوردگی در خاک قرارمی ¬دهد. در روش بی‌خاک‌ورزی بقایای گیاهی در سطح خاک(روی خاک) رها می گردند<font face="Times New Roman">.</font>روش های خاک ورزی حفاظتی در مناطق مختلف دنیا با توجه به شرایط خاک و اقلیم هر منطقه بومی گردیده و از مزایای ویژه ای که برای آن منطقه دارد استفاده می‌گردد<font face="Times New Roman">.</font>مزایای خاک‌ورزی حفاظتی در مناطق خشک<font face="Times New Roman"> :</font>حفظ رطوبت خاک<font face="Times New Roman"><br /></font>افزایش درجه حرارت خاک در فصل پاییز و تعدیل آن در فصل تابستان<font face="Times New Roman"> </font>افزایش حاصلخیزی خاک<font face="Times New Roman"> </font>پیش¬رس کردن محصول در نظام دو کشتی<font face="Times New Roman"> <br /></font>عملیات انجام شده در کشت گندم در سطح شهرستان<font face="Times New Roman">:<br />1- </font>در روش کم خاکورزی 500 2هکتار<font face="Times New Roman"><br />2- </font>در روش بی خاکورزی 100 هکتار<font face="Times New Roman"><br />3- </font>عملیات ساقه خورد کنی در جاکشت مزارع پنبه120 هکتار<font face="Times New Roman"> <br /></font>مشکلات موجود در کشت مستقیم زراعت گندم در شهرستان زرین دشت<font face="Times New Roman">:</font>الف- مشکلات اساسی موجود<font face="Times New Roman">:<br />1- </font>عدم آگاهی کشاورزان از کشت مستقیم<font face="Times New Roman"><br />2- </font>عدم وجود دستگاه خاکورز مرکب در سطح شهرستان<font face="Times New Roman"><br />3- </font>عدم وجود دستگاه بذر کار کشت مستقیم در سطح شهرستان<font face="Times New Roman"><br /></font>ب-مشکلات فنی<font face="Times New Roman">:<br />1- </font>عدم تسطیح مناسب اراضی<font face="Times New Roman"><br />2- </font>رویش سریع علف های هرز قبل از سبز شدن محصول اصلی<font face="Times New Roman"><br />3- </font>عدم تخمین جگالی ظاهری خاک و تشخیص درصد میزان ماده آلی موجود خاک توسط کارشناسان<font face="Times New Roman"><br />4- </font>عدم انتخاب مزارع دارای شرایط نوع کشت( کم خاکورزی؛بی حاکورزی<font face="Times New Roman">) <br /><br /></font>پیشنهادات<font face="Times New Roman">:</font>باتوجه به سابقه دیرینه بعضی از کارشناسان و تجربه چند ساله در کشت و زراعت لذا لازم است که نظرات آنها رامحترم شمرد و در صورت صلاحدید آن را توصیه نمود<font face="Times New Roman">.</font>لازم است اجرای طرح مدیریت بقایای گیاهی را یک پروژه اجباری دیکته شده تلقی ننمود تا اگر چنانچه جائی نتیجه ای منفی داشت ؛ تبلیغات سوئی علیه این طرح بی نظیر نشود<font face="Times New Roman">.</font>با توجه به رهیافت های موجود ترویجی در کشور نسبت به فرهنگ سازی و آموزش زارعین اقدام نمود و این مهم نیاز به برنامه ریزی و تخصیص اغتبارات ویژه دارد<font face="Times New Roman">. </font><p align="justify"><font size="1">پژوهشگر</font><font size="1"><font face="Times New Roman">:</font>یوسف خرم</font><font face="Times New Roman"><br /></font><font size="1">مسئول واحد مکانیزاسیون مدیریت بقایای گیاهی در شهرستان زرین دشت</font></p></p> Fri, 18 Mar 2011 12:51:21 GMT http://royan4.blogsky.com/Comments.bs?PostID=868 محمد http://royan4.blogsky.com/1389/12/27/post-868/